-
9 . سلام
جمعه 15 فروردین 1393 15:20
سلام ما به رسولخدا، نشانه ادب و احترام و حق گزاری ماست. سلام به معنای سلامتی، خیر، برکت وامنیّت است و یکی از نامهای خداوند در قرآن است: «السّلامُ المُؤمنُ» (118) بهترین سلام، آن است که همراه با رحمت و برکت از سوی خدا باشد. و در نماز، سلام ما به پیامبر چنین است: «اَلسَّلامُ عَلَیْکَ اَیُّهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ...
-
8 . تشهّد
جمعه 15 فروردین 1393 15:18
«اشهد ان لاالهالاّ اللّه وحدَه لا شریک له و اَشهدُ انّ محمّداً عبدُه و رسولُه الّلهمّ صَلِّ عَلی محمّدٍ و آلِ محمّد» در پایان هر دو رکعت، و در رکعت پایانی هر نماز، باید دو زانو نشست و یکتایی خدا و رسالت پیامبر را گواهی کرد و به این دو اصل اعتقادی شهادت داد. آنگاه بر رسول خدا صلوات و درود فرستاد. این تکرار شعارها و...
-
7 . قنوت
جمعه 15 فروردین 1393 15:18
دست حاجت چو بری، نزد خداوندی بر که کریم است و رحیم است و غفور است و ودود (112) قنوت، دست نیاز بر آستان الهی بلند کردن است و خواستهها را بر شمردن، و این از مستحبات اکید در نماز است. معنای قنوت، اطاعت و دعا و توجّه و خشوع در نماز است. در قنوت میتوان هر دعایی را خواند. قنوت طولانی، نزد خداوند مطلوب است. از رسول خدا صلی...
-
6 . ذکر سُبْحانَ اللّه
جمعه 15 فروردین 1393 15:17
این ذکر مقدّس و پرمعنی که در تمام عبادتها، نیایشها، سجدهها و رکوعها به چشم میخورد و به کار میرود، حقیقتی را در بردارد که ریشه در همه عقاید و تفکرات صحیح اسلامی دوانده است و زیر بنای ارتباط انسان با خدا و صفات کمال اوست. توحید، بر اساس تسبیح خدا و منزّه دانستن او از شریک و شبیه است. عدل بر مبنای تسبیح ومنزّه...
-
5 . سجود
جمعه 15 فروردین 1393 15:17
سجود نیز همچون رکوع، از ارکان نماز است. سجده، جز برای خداوند جایز نیست. اگر بندهای به امر خدا سجده بر کسی یا چیزی کرده، (102) و اگر فرشتگان، سجده بر آدم کردند، (103) در واقع در برابر خداوند سجده کردهاند و اطاعت امر او به جا آوردند. سجده، تذلل و اظهار کوچکی و خاکساری در برابر خداست. مگر نه اینکه همه آفریدگان در...
-
4 . رکوع
جمعه 15 فروردین 1393 15:15
عظمت پروردگار انسان را به رکوع و کرنش وامیدارد و خدایی او، بنده را به تواضع. رکوع، خم شدن در برابر عظمت او و اظهار بندگی و طاعت اوست . تا حدّی خم میشویم تا دستها به زانو برسد. گردن را میکشیم، یعنی آمادهایم که سر در راهت بدهیم. خم میشویم، یعنی کبریایی تو ما را به تعظیم وامیدارد و در برابر عظمت و یگانگی تو، الفِ...
-
3 . قرائت
جمعه 15 فروردین 1393 15:15
سوره حمد «بِسْمِ اللَّه الْرَّحْمَنِ الْرَّحِیمِ» با یاری خداوند، با نام و یاد او، با نیّتی الهی شروع میکنیم. خدایی که به همه لطف دارد، و همیشه لطیف و مهربان است. بسم اللّه، در آغاز همه کتابهای آسمانی بوده است. هر کاری که با نام خدا شروع نشود، به انجام مطلوب نمیرسد. (78) بسم اللّه، خدایی کردن کارهاست، و رنگ و نشان...
-
2 . تکبیر
جمعه 15 فروردین 1393 15:14
«اللّهُ اکبر» خدا بزرگتر است. بزرگتر از هر چه به وصف آید و در ذهن و زبان بگنجد. بزرگتر از آنچه میگویند و میخوانند و میشناسند. بزرگتر از فکر و خیال و اندیشه ما و در واقع بزرگتر از آنکه با دیگران مقایسه شود با این کلام نماز شروع میشود. این شعار، تکبیرة الاحرام است، یعنی اللّه اکبری که با آن به حریم نماز وارد...
-
نشانههای اخلاص
جمعه 15 فروردین 1393 15:12
از کجا میتوان فهمید که عبادتمان خالصانه است؟ نشانههای اخلاص چند چیز است: . عدم توقّع از دیگران اگر کار برای خداست، انسان مخلص، چشمداشت تشکّر و قدردانی از غیر خدا ندارد. اگر قدر نشناسی و ناسپاسی هم دید، باز در عمل خویش ثابت قدم و استوار است. این نشانه آن است که برای خدا کار میکند. سوره «هل اتی» در شأن حضرت علی و...
-
راه رسیدن به اخلاص
جمعه 15 فروردین 1393 15:12
آنکه جنس خود را ارزان میفروشد؛ یا به ارزش آن ناآگاه است، یا مشتری را نمیشناسد، یا نرخ و قیمت را نمیداند. قرآن برای آنکه ما کالای وجود، دل و جان و عمل و عبادت خود را ارزان نفروشیم، در هر سه زمینه ما را راهنمایی میکند: انسان را جانشین خدا در زمین و امانت دار الهی و اشرف مخلوقات میشمارد. مشتریِ عملهای نیک انسان را...
-
اخلاص
جمعه 15 فروردین 1393 15:11
اخلاص کمیابترین گوهرها «اخلاص» در عمل است. یعنی کاری را فقط برای خدا خالص ساختن وچیزی را شریک او نساختن. بسیاری اوقات رعایت مصالح شخصی یا جلب منافع یا جلب توجّه دیگران یا انگیزههای دنیایی، خط دهنده اعمالِ ماست. اگر بتوانیم نیّت خود را خالص کنیم، رستگاریم و همین عمل برای ما میماند. علی علیه السلام فرموده است:...
-
نیّت
جمعه 15 فروردین 1393 15:10
سرفصل این عبادت و نخستین امر واجب در نماز، «نیّت» است. و ... نیّت، تعیین کننده ارزش هر عمل است. اگر عبادتی، از جهت نیّت، خلل یابد و نمازگزار، دچار ریب و ریا گردد، کاراش بی نتیجه و عبادتش فاسد و رنجش بی اجر خواهد بود. بنا به اهمیّت نیّت و خلوص و جایگاه رفیع آن در هر عبادت و عمل، به ویژه در نماز، به بحثی نسبتاً مبسوط...
-
مقارنات نماز
جمعه 15 فروردین 1393 15:10
در محراب نماز اینک، آماده ورود به متن نمازیم. غیر از حرکات ظاهری نماز، که هر کدام فلسفه و رازی دارد، و غیر از ذکرها و تسبیحهای آن، که هر کدام مفاهیم بلندی را در بر گرفته است، روح نماز، همان «توجّه» است. نمازگزار با اخلاص و آگاهِ به رمز و راز عبودیت، باید همواره و در تمام لحظات و فقرات نماز، بداند که چه میکند، در چه...
-
مقدّمات نماز
جمعه 15 فروردین 1393 15:07
1. طهارت نمازگزار، باید پیش از آن که شروع به نماز کند «وضو» بگیرد. امام باقر علیه السلام فرموده است: «لا صَلوةَ اِلاَ بِطَهُورٍ» (55) نماز بدون وضو نماز نیست. وضو، جزئی از ایمان است، نورانیت و صفای درونی میآورد، نشاطآور و کسالت زداست، به علاوه نظافت جسم را نیز همراه دارد. وضو، انسان را آماده نماز میسازد. فیض کاشانی...
-
ادب و آداب نماز
جمعه 15 فروردین 1393 15:05
حضور شاکرانه و عابدانه در برابر پروردگار، دلی پاک میخواهد و نیّتی خالص، زندگی و رفتاری خداپسندانه میطلبد و معرفتی عمیق و بصیرتی مکتبی. زبانی دور از گناه میخواهد و چهرهای نیالوده به نافرمانی معبود. توجّه و حضور قلب در نماز، ادب لازم در این عبادت والاست. امام صادق علیه السلام فرمود: هنگام نماز، از دنیا و آنچه در آن...
-
نماز، سپاس نعمت
جمعه 15 فروردین 1393 15:04
انسان، اسیر محبّت دیگران است و نعمت و نیکی، انسان را به مقام سپاس و تشکّر میکشید. اگر کسی نعمتی به ما بخشید و احسانی در حق ما کرد، با زبان و عمل، سپاسگزار او میشویم. ما بنده خداییم و غرق در نعمتهای او، پس در هر نفسی، نه یک نعمت بلکه صدها نعمت موجود است و بر این نعمتها نه یک شکر، بلکه هزاران شکر لازم است. کافی است...
-
سیمای نماز
جمعه 15 فروردین 1393 15:03
تاکنون آنچه خواندید، به «عبادت» مربوط میشد. البتّه عبادت، عنوان عامی است که نمونهها و مصداقهای فراوانی را در بر میگیرد و تنها در «نماز» خلاصه نمیشود. حج، روزه، امر بمعروف و نهی از منکر، جهاد، طلب روزی حلال، خدمت به همنوعان، درس خواندن و درس گفتن، عزاداری بر شهیدان کربلا، نیکی به پدر و مادر، یتیم نوازی، پرداخت خمس...
-
شرایط کمال عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 15:02
غیر از شرط صحّت و شرایط قبول، شرایطی هم برای کمال عبادت است. یعنی اگر این شرایط باشد، عمل عبادی ارزشی فوقالعاده و کمالی بالاتر خواهد داشت. عبادات واعمالی که شرایط زیر را داشته باشد، برتر وکاملتر است: . مشکلتر بودن در عبادت، باید دشواری آن را تحمل کرد و بر سستی و تن پروری غلبه یافت و به پرستشی عاشقانه و پیوسته...
-
نشانه قبولی عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 15:02
با این همه شرایطی که برای قبولی عبادت و نماز است، باید مراقب بود نماز بی فایده و پرستش بی خاصیت نداشته باشیم. صِرف انجام تکلیف، کافی نیست، باید چنان انجام وظیفه کرد، که صاحب فرمان که خداوند است، بپذیرد. علی علیه السلام میفرماید: «کُونُوا عَلی قَبُولِ الْعَمَلِ اَشدَّ عنایتاً مِنْکُمْ عَلَی الْعَمَلِ» (31) بیشترین...
-
نشانه قبولی عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 15:01
با این همه شرایطی که برای قبولی عبادت و نماز است، باید مراقب بود نماز بی فایده و پرستش بی خاصیت نداشته باشیم. صِرف انجام تکلیف، کافی نیست، باید چنان انجام وظیفه کرد، که صاحب فرمان که خداوند است، بپذیرد. علی علیه السلام میفرماید: «کُونُوا عَلی قَبُولِ الْعَمَلِ اَشدَّ عنایتاً مِنْکُمْ عَلَی الْعَمَلِ» (31) بیشترین...
-
شرایط قبولی عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 15:00
مقصود، شرایطی است که رعایت آنها، علاوه بر درستی عمل، موجب قرب به خدا و جلب رضای او میشود. ممکن است نمازی صحیح باشد ولی سبب رشد و تزکیه روح نشود، همچون دارویی که شفابخش نباشد، یا جنسی در بازار بیمشتری باشد. عبادت هم، گاهی تنها در حدّ نجات بخشی از کیفر است، ولی گاهی انسان را محبوب خدا و عمل را مقبول درگاهش میسازد....
-
شرایط صحّت عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 14:59
هدفِ درست و شکلِ صحیح عبادت، دو عامل مهمّ در صحّت آن است. یعنی هم مقصود از عبادت، باید رضای خدا و قصد قربت و انجام فرمان الهی باشد، نه جلب نظر مردم و ریا و خودنمایی، و هم صورت ظاهری آن، طبق دستور باشد، حتّی در جزئیات آن. عمل خالص و نیّت خدایی در عبادات، آن است که چشمداشت تمجید و تشکّر از مردم نداشته باشیم، برای خدا...
-
عبادت، در ترازوی سنجش
جمعه 15 فروردین 1393 14:58
گفتیم: عبادت، یعنی بندگی و پرستش، اطاعت امر خدا و انجام تکلیف الهی، خواستِ خود را فدای خواسته پروردگار کردن و گردن نهادن به احکام شرع. آنچه به عنوانِ تکلیف و عبادت انجام میشود، به لحاظ نیّت و محتوا و کیفیّت انجام و خصوصیات فردی هر کس، مراحل و مراتبی مییابد. گاهی عمل عبادی، تنها مرتبه صحّت و درستی را از نظر رعایت...
-
شرایط تکلیف
جمعه 15 فروردین 1393 14:57
از میان موجودات، انسان ویژگی تکلیف را داراست و این از امتیازات و افتخارات اوست که از سوی خدای هستی، فرمان مییابد و عهده دار انجام کارها و وظایفی میشود که خواسته پروردگار جهان است. یکی از علما، همیشه سالگرد بلوغ خود را که مرحله رسیدن به «تکلیف» است جشن میگرفت و میگفت: در چنین روزی، لیاقت مسئولیت پذیری و انجام...
-
چگونه عبادت کنیم؟
جمعه 15 فروردین 1393 14:55
مگر نه اینکه نشانی هر خانه را باید از صاحب خانه گرفت؟ و مگر نه اینکه در هر ضیافت و مهمانی، باید نظر میزبان را مراعات کرد؟ عبادت، حضور در برابر آفریدگار است و نشستن بر سر مائدههای معنوی که او برای «بندگان» خود فراهم کرده است. پس، چگونگی عبادت را هم از او باید فراگرفت و به دستور او عمل کرد و دید که او چه چیز را عبادت...
-
ریشه های عبادت
جمعه 15 فروردین 1393 14:55
. عظمت خدا برخورد با یک شخصیت برجسته، انسان را به تواضع وا میدارد، دیدار با یک دانشمند بزرگ، آدمی را به تکریم و احترام وا میدارد، چون که انسان در برابر عظمت و دانش آن شخصیت و این دانشمند، خود را کوچک و کم سواد میبیند. خداوند، مبدأ همه عظمتها و جلالهاست. شناخت خدا به عظمت وبزرگی، انسان ناتوان وحقیر را به کُرنش...
-
چرا عبادت؟
جمعه 15 فروردین 1393 14:54
فلسفه آفرینش انسان، بندگی و عبادت و عبودیّت است. این صریح کلام الهی در قرآن کریم است که میفرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ» (2) جن و انس را، جز برای پرستش و بندگی خود نیافریدم. این حکمت و هدف والا، سرلوحه همه رسولان الهی نیز بوده است. در قرآن میخوانیم: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِی کُلِّ...
-
نماز، عبادتی بزرگ
جمعه 15 فروردین 1393 14:54
شناخت معبود و آفریدگار، محبّت او را در دل ایجاد میکند و این محبّت، انسان را به پرستش و عبادت و اظهار کوچکی و تواضع در برابر عظمت او وا میدارد. نماز، جلوهای از بندگی انسان در پیشگاه خدا و مظهر عبودیّت و عبادت است. آنکه «بنده» آفریدگار است و این بندگی را احساس میکند و میداند و باور دارد، در برابر او، مطیع است و در...
-
ای مهربان خدای
جمعه 15 فروردین 1393 14:53
ای مهربان خدای: گم گشتهام تو بودی و کردم چو دیده باز دیدم به آسمان و زمین و به بام و در تابنده نور توست هر جا ظهور توست دیدمبه هیچ نقطه تهی نیست جای تو خوش میدرخشد از همه سو جلوههای تو ای مبدأ وجود! از کثرت ظهور، نهان شد که کیستی از هر چه ظاهر است، تویی آشکارتر ... مستور نیستی نزدیکتر ز من به منی، دور نیستی تو...
-
ترجمهء نماز
جمعه 15 فروردین 1393 14:49
« نیت » قصد قلب و توجه دل و جهت گیری روح به سوی حضرت معبود است و این که نمازگزار می خواهد راهی را بپیماید که از پاکی جان و رهایی از حقّ النّاس و دوری از رذایل اخلاقی شروع می شود و به خشنودی و رضایت حق پایان می یابد . در حقیقت ، نمازگزار قصد دارد نماز را راه رسیدن به اخلاق الهی قرار دهد و خویش را از نظر علم و عمل و کار...